Groningen heeft genoeg gegeven. Toch wordt de regio opnieuw belast met energie-intensieve projecten die worden verkocht als duurzaam en innovatief. Het is tijd dat politieke partijen grenzen trekken.
Bestuurders presenteren zich graag als visionair. Met veel tromgeroffel kondigen zij “groene” en “innovatieve” projecten aan. Maar achter de glanzende persberichten gaat een oud patroon schuil: Groningen levert de ruimte en de lasten, terwijl de baten elders terechtkomen.
Groene beloftes zonder dekking
Neem de AI-fabriek in Groningen. Op papier klinkt het duurzaam: laag stroomverbruik, hergebruik van restwarmte, groene energie. Maar waar komt die energie vandaan? Groningen zit al klem met een overbelast net en verzet tegen nieuwe windparken en zonnevelden. De kans is groot dat de lasten opnieuw in het buitengebied terechtkomen. De fabriek krijgt het etiket groen. De omgeving betaalt de prijs.
De isotopenfabriek in Veendam
Ook de isotopenfabriek in Veendam wordt gepresenteerd als een fabriek van de toekomst. Nodig voor de bestrijding van kanker, veiliger dan kernreactoren. Maar de techniek vraagt enorme hoeveelheden stroom. Zware installaties, constante koeling, een robuust netwerk. Dat betekent nieuwe kabels, transformatorstations, mogelijk extra windturbines of zonnevelden. Het effect op het landschap wordt verzwegen.
Wingewest van de energietransitie
De AI-fabriek en de isotopenfabriek zijn geen incidenten. Ze passen in een patroon. Groningen wordt opnieuw wingewest. Eerst voor gas, nu voor de energietransitie. De regio draagt de lasten. De voordelen belanden elders.
Zelfs het afval van de isotopenfabriek gaat niet ongemerkt voorbij. Het gaat naar Borssele, maar de discussie over eindberging laait weer op. Zoutkoepels in Noord-Nederland duiken opnieuw op in beleidsstukken. En wie zegt dat een kerncentrale in de Eemshaven niet als “onvermijdelijk” wordt gepresenteerd? Zo begint het met een datacentrum of medische fabriek. En eindigt het met een complete energie-industrie op Groningse bodem.
Tijd voor grenzen
Wat ontbreekt is moed. Moed om nee te zeggen tegen prestigeprojecten die landschap, leefbaarheid en vertrouwen ondermijnen. Politici houden de schijn op dat de energietransitie pijnloos is. Ondertussen lobbyt de industrie zich vrij van de rekening. Die belandt bij de burger. In de portemonnee. En in het landschap: windturbines, zonnevelden, hoogspanningsleidingen.
Oproep aan politieke partijen
Het is tijd voor een grens. Groningen heeft genoeg gegeven. Politieke partijen, neem verantwoordelijkheid. Bescherm de ruimte, het landschap, de inwoners. Stop met verkopen wat niet van jullie is.
De energietransitie kan niet slagen door steeds dezelfde regio op te offeren. Eerlijke spreiding van lusten én lasten moet centraal staan. Alleen dan blijft er draagvlak. Alleen dan krijgt beleid weer geloofwaardigheid.